Terugblik: de mythen van de Koude Oorlog (slot)

De Koude Oorlog was niet slechts beëindigd maar door de VS gewonnen: deze overwinningsmythe is door president Bush op 18 januari 1992 officieel aan het Amerikaanse Congres gepresenteerd. Zij vormde het sluitstuk van jarenlange neoconservatieve sabotage van elke toenadering: zo lang het Westen geen concessies deed en onverzettelijk bleef, zou de Sovjet-Unie onder haar eigen gewichtMeer lezen over “Terugblik: de mythen van de Koude Oorlog (slot)”

Nabrander: Jeltsin moet slikken of stikken

De Russische kwestie: heeft de NATO door zich naar het oosten uit te breiden de beloften aan Gorbatsjov (en aan Jeltsin) geschonden? Het is een internationaal welles-nietes. Ik sluit mijn poging tot reconstructie af met een nabrander over Clinton en Jeltsin. In de VS had de Republikein Bush de verkiezingen verloren; op 20 januari 1993 vondMeer lezen over “Nabrander: Jeltsin moet slikken of stikken”

Estland, Letland en Litouwen

De Baltische landen Estland, Letland en Litouwen waren slachtoffers van de geheime afspraken van het Duivelspact tussen de Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland. Zij werden in 1939 door de Sovjet-Unie bezet en in 1940 “op eigen verzoek” door de Sovjet-Unie geannexeerd. De plaatselijke bevolking van de nieuwe Baltische Sovjetrepublieken had zich echter nooit bij die situatie neergelegd.Meer lezen over “Estland, Letland en Litouwen”

1989: Roemenië en Moldavië

In Roemenië was Ceauçescu sinds 1965 aan de macht. Hij genoot in het Westen min of meer aanzien omdat hij binnen het Oostblok een onafhankelijke koers volgde. Hij deed niet mee aan de inval in Tsjechoslowakije in 1968 en evenmin aan de boycot van de Olympische Spelen in de VS. Hij mocht zelfs een bezoek brengenMeer lezen over “1989: Roemenië en Moldavië”

1989: Tsjechoslowakije, Bulgarije

Evenals Hongarije had Tsjechoslowakije last van een lang doorwerkend verleden: het neerslaan van de Praagse lente in 1968 en de “normalisering” daarna door grote zuiveringen. Dat verleden werd gesymboliseerd door de te lang aanblijvende partijleider Husak, die in 1987 eindelijk werd weggepromoveerd tot staatspresident. Er was een strenge censuur maar de economie leverde voldoende gebruiksgoederenMeer lezen over “1989: Tsjechoslowakije, Bulgarije”

1989: “Wende” in de DDR

De al bestaande spanningen in de DDR liepen op toen de regering op 4 oktober de grens met Tsjechoslowakije sloot. Praag was immers niet bereid om de toestroom van DDR-vluchtelingen naar de West-Duitse ambassade in Praag te blokkeren. De suggestie van de DDR om een Muur om de ambassade op te trekken en een extraterritoriaalMeer lezen over “1989: “Wende” in de DDR”

1989: Hongarije

Revoluties zijn altijd besmettelijk en slaan over naar belendende percelen. Nieuw was de snelheid waarmee dit in 1989 gebeurde. De massamedia speelden daarbij een belangrijke rol. Toen de communisten eenmaal hun monopolie en hun greep op de media verloren, was er geen houden meer aan. In een kettingreactie kwam de ene omwenteling na de andere.Meer lezen over “1989: Hongarije”

De rol van Gorbatsjov

Zonder Gorbatsjov zou de Koude Oorlog niet beëindigd zijn. Hij deed dat echter niet eigenhandig en ook niet aan de hand van een vooraf vastgesteld plan. Het was nooit zijn bedoeling dat het communisme in het Oostblok zou instorten of dat de Sovjet-Unie van het wereldtoneel zou verdwijnen. Hij bracht echter krachten op gang die velenMeer lezen over “De rol van Gorbatsjov”

Wie won de Koude Oorlog?

Het jaar 1988 eindigde met Gorbatsjovs aankondiging in de VN van een forse reductie van de Sovjet-strijdkrachten en het terugtrekken van eenheden uit Oost-Europa naar de Sovjet-Unie. Hij verklaarde daarbij dat de verhoudingen tussen staten van ideologie moesten worden ontdaan: het ging voortaan om universele en gedeelde menselijke waarden. De vrijheid van keuze was eenMeer lezen over “Wie won de Koude Oorlog?”